Secesja w Krakowie cz.3.

Zapraszam na 3 cześć cyklu na temat architektury secesyjnej Krakowa.
Czy znacie te obiekty? 🙂

W sąsiedztwie, przy Placu Szczepańskim 3a, znajdował się nie istniejący już pawilon kawiarni    i restauracji. Mimo iż nadano jej nazwę kawiarni Wiosennej, krakowianie bardzo szybko przezwali ją „Drobnerionem”,

fot. archiwalna

fot. archiwalna

od nazwiska właściciela, znanego kupca i radnego miejskiego – Romana Drobnera. Projekt z 1904 roku (otwarcie kafeterii nastąpiło już w 1905) zrealizowany przez Jana Zawiejskiego nawiązywał do wiedeńskiej szkoły Otto Wagnera. Jego architektura, wzbogacona mnóstwem kunsztownych detali przypominała pawilony paryskiego metra Guimarda, przy zachowaniu właściwej dla stylu lekkości.Choć „Drobnerion” był właściwie jednokondygnacyjny, dorównywał wysokością sąsiedniej kamienicy (tegoż samego właściciela), dlatego imponował rozmachem  i efektownym doświetleniem wnętrz.               Trzecim, według mnie najwybitniejszym dziełem, kondensatem secesji, jest dawna siedziba Krakowskiego Towarzystwa Technicznego, przy ulicy Straszewskiego 28

skan fotografii archiwalnej pochodzi z książki Bartłomieja Gutowskiego, Architektura secesyjna Krakowa i jej mecenasi,

skan fotografii archiwalnej pochodzi z książki Bartłomieja Gutowskiego, Architektura secesyjna Krakowa i jej mecenasi,

 

Siedziba Krakowskiego Towarzystwa Technicznego  fot. Katarzyna Starzyńska

Siedziba Krakowskiego Towarzystwa Technicznego
fot. Katarzyna Starzyńska

zaprojektowana przez Sławomira Odrzywolskiego, pochodząca z lat 1905-1906. Odznacza się asymetryczną fasadą, gdyż ma dwie osie podziałowe o różnej szerokości, zróżnicowaniem kształtów okien i użytych materiałów budowlanych. Oprócz boniowanego parteru, całość fasady pokryto glazurowaną białą cegłą, która później stała się bardzo modnym materiałem w środowisku krakowskim, wykorzystywanym do kreowania elewacji. Niepowtarzalność tego założenia polega na sprzeczności, jaka zachodzi między wąską sylwetką bryły a niesamowicie rozszerzonymi oknami. Płaskorzeźby autorstwa Jana Raszki także rozmieszczone asymetrycznie zdecydowanie ożywiają fasadę. Na szczególną uwagę zasługuje loggia, pierwotnie dekorowana mozaiką i rzeźbą. Rzeźby stonowane, zawierające elementy geometryczne, o wymowie symbolicznej, pojawiają się dodatkowo nad portalem i w samym szczycie. Dom Krakowskiego Towarzystwa Technicznego posiada charakterystyczne wnętrze o różnych wysokościach poszczególnych przestrzeni, z oryginalnym połączeniem pomieszczeń doskonale ze sobą współgrających.

Zakład Witraży S.G.Żeleńskiego (1906-1907), przy Alei Krasińskiego 23, arch. Ludwik Wojtyczka; zdj. Katarzyna Starzyńska

Zakład Witraży S.G.Żeleńskiego (1906-1907), przy Alei Krasińskiego 23, arch. Ludwik Wojtyczka; zdj. Katarzyna Starzyńska

Dom „Pod Sową” (1907), przy Alei Krasińskiego 21, arch. Roman Bandurski; zdj. Katarzyna Starzyńska

Dom „Pod Sową” (1907), przy Alei Krasińskiego 21, arch. Roman Bandurski; zdj. Katarzyna Starzyńska

Sporo nowych domów wzniesiono przy zachodnich alejach miasta. Przy Alei Krasińskiego powstały w latach 1906 – 1907 dwa stojące obok siebie domy: Zakład Witraży Stanisława Gabriela Żeleńskiego, zaprojektowany przez Ludwika Wojtyczkę oraz Dom „Pod Sową” Romana Bandurskiego, ucznia Teodora Talowskiego. Można uznać je w pewnym sensie za echo twórczości Henry’ego van de Veldego. Pierwszy z wymienionych posiada ceglano-kamienną fasadę z bocznym erkerem przykrytym miedzianą kopułą. Charakterystycznym elementem dekoracji reliefowej jest przestylizowany konik morski, którego możemy znaleźć na wykuszu tuż przy okiennicy. Same okna przybierają różne formy,    od wąskich, zamkniętych segmentowo, do bardzo szerokich, zakreślonych eliptycznym łukiem. Razem tworzą nieregularną, acz przemyślaną kompozycję. Kamienica może poszczycić się dobrą stolarką, na którą składają się: mocne drzwi wejściowe z motywami ludowymi oraz elementy dwupoziomowej bawialni w mieszkaniu Stanisława Gabriela Żeleńskiego. Z kolei Dom „Pod Sową” charakteryzuje się bardziej typową asymetrią, podkreśloną także różnorodnym wykończeniem fasady (elementy ceglane zostają skontrastowane z kamiennymi). Boczny ryzalit, łukowato zakończony, z dekoracyjnymi kotwami i pełnoplastyczną rzeźbą sowy u szczytu wyróżnia się wysokością oraz kamiennym wykończeniem.

Opracowanie: Katarzyna Starzyńska

Link do odcinka 1 i 2:

https://archpasja.wordpress.com/2014/07/14/secesja-w-krakowie-cz-2/
https://archpasja.wordpress.com/2014/07/13/secesja-w-krakowie-cz-1/

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s