Seceja w Polsce – zakończenie cyklu

Nadeszła pora aby zakończyć cykl wpisów na temat architektury secesyjnej w Polsce. Wszystkie odcinki znajdziecie pod adresem: https://archpasja.wordpress.com/tag/secesja-w-polsce/

Serdecznie dziękuję za  świetnie przygotowany artykuł Katarzynie Starzyńskiej i Ewelinie Strzępek ❤

A teraz kilka słów zakończenia na temat seceji…

„Nie powinno się […] pomijać owej konwencjonalnej

architektury, w której charakter secesyjny miewają

tylko ornamenty, tu bowiem styl przejawia się właśnie

w owej warstwie zewnętrznej, powierzchownej

okazując zamiłowanie do dekoracji.”[1]

 Madsen

 

Ocena stylu Art Nouveau w polskiej architekturze jest niezwykle trudna, gdyż nie rozwinął się on w tak dużym stopniu jak w innych krajach Europy. Założenia nowego stylu nie były konsekwentnie realizowane, ograniczano się jedynie do powielania wzorców i motywów architektonicznych z zagranicy. Powołując się na w.w rozważania oraz przykłady obiektów architektonicznych z pierwszej poł. XX wieku przychodzi na myśl pytanie: secesja w architekturze polskiej czy architektura secesyjna Polski?

Warto zauważyć, iż architekci ograniczali się w swoich projektach do komponowana w nowym stylu fasad budynków oraz ich wnętrz. Bogata dekoracja secesyjna, ornamentyka organiczna i geometryczna stanowiły „płaszcz” nałożony na historyczną bryłę budynku. Mówimy zatem o krzyżowaniu się secesji z  historyzmem i eklektyzmem. Ponadto niewiele w polskiej architekturze stylu Art Nouveau pod odsłoną wyeksponowanej stalowej konstrukcji „ubranej” w szereg przeszkleń.

Relatywnie niewielki dorobek architektury secesyjnej polskich miast w porównaniu do innych krajów Europy wynika z nakładania się jednocześnie różnych tendencji, dynamizmu przemian społecznych, artystycznych, technologicznych. Widoczny jest ponadto sceptyzm starszej generacji architektów w stosunku do nowych tendencji w architekturze. Równie ważnym aspektem wpływającym na kształtowanie polskiej architektury był nadto z ówczesny podział polityczny Państwa Polskiego. Niewspółmierny rozwój poszczególnych zaborów na tle zarówno artystycznym, społecznym i  ekonomicznym stworzył dysproporcje miedzy miastami tych obszarów administracyjnych w sferze architektury i innych dziedzin życia społecznego. Wszystkie w.w czynniki spowodowały, iż dorobek polskiej architektury jest niejednorodny, niejednolity, a zarazem trudny w ocenie.

[1] cytat z: Szkurłat Anna, Secesja w architekturze Warszawy, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa 1999

Opracowanie: Ewelina Strzępek

witraż: Kraków, Straszewskiego 5
fot. muzeumsecesji.pl

 

Bibliografia Katarzyny Starzyńskiej do rozdziały Kraków, Lwów oraz do rozdziału Zakątki Secesji (Zakopane, Szczecin):

  1. Tadeusz Broniewski, Historia architektury dla wszystkich, , Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1990, s. 501 – 508
  2. Tadeusz Dobrowolski, Sztuka Młodej Polski, PWN, Warszawa 1963, s. 7- 93
  3. Bartłomiej Gutowski, Architektura secesyjna Krakowa i jej mecenasi [w:] Mecenat artystyczny a oblicze miasta, red. D. Nowacki, s. 151 – 167
  4. Maciej Gutowski, Bartłomiej Gutowski, Architektura secesyjna w Galicji, Warszawa 2001
  5. Jacek Purchla, Kraków i jego architektura na przełomie wieków [w:] Piotr Krakowski, Jacek Purchla, Sztuka około 1900 w Europie Środkowej, Centra i prowincje artystyczne, Materiały międzynarodowej konferencji w dniach 20-24 października 1994, Międzynarodowe Centrum Kultury Artystycznej w Krakowie, Kraków 1997
  6. Jurij Birjulow, Secesja lwowska [w:] j.w.
  7. David Crowley, Polska odnaleziona w Tatrach – regionalne, narodowe i międzynarodowe cechy stylu zakopiańskiego [w:] j.w.
  8. Sztuka Warszawy, red. M. Karpowicz, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1986, s. 398- 404
  9. Secesja [w:] K. Krajewski, Mała encyklopedia architektury i wnętrz, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1974
  10. Katarzyna Nagłowska, Małgorzata Jankowska, Szkice Szczecińskie, Wydawnictwo Lega,

Szczecin 2003

  1. Beata Makowska, Motywy roślinne w dekoracjach krakowskich kamienic z przełomu XIX/XX wieku [w:] Wiadomości Botaniczne 49 (3/4):5-14, 2005
  2. Historia sztuki polskiej w zarysie, t. 3 sztuka nowoczesna, Wydawnictwo Literackie,

Kraków 1962, s. 175 – 181

  1. Stephen T. Madsen, Art Nouveau, Wydawnictwo Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1976,
  2. 253 – 268
  3. Andrzej K. Olszewski, Dzieje sztuki polskiej 1890-1980 w zarysie, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1988, s. 11 – 22
  4. Barbara Sanocka, Sala Józefa Mehoffera w „Domu pod Globusem” [online], [dostęp: 15 marca 2014], strona internetowa: http://dnidziedzictwa.pl/
  5. Joanna Nowostawska-Gyalókay, Dom Towarzystwa Lekarskiego w Krakowie [online], [dostęp: 14 marca 2014], strona internetowa: http://dnidziedzictwa.pl/
  6. Apollo – system słoneczny Kopernika – 1904 [w:] Tygodnik: Wielcy malarze; Ich życie, inspiracje i dzieło, Stanisław Wyspiański Nr 30, Wrocław 1999
  7. Kawiarnia Drobnerion [online], [dostęp: 23 maja 2014], strona internetowa: http://krakow.gazeta.pl/krakow/1,44425,9677208,Krakow_na_starych_widokowkach__Drobnerion.html#ixzz323xot0xc
  8. Pałac Sztuki [online], [dostęp: 23 maja 2014], strona internetowa: http://palac-sztuki.krakow.pl/muzea/palac-sztuki/
  9. Rozmowa z Aleksandrą Kuśmierek, architektem, o secesji w Szczecinie [online],

[dostęp: 10 marca 2014], strona internetowa: http://szczecin.gazeta.pl/szczecin/1,34940,7590950,Cala_prawda_o__szczecinskiej_secesji__i_naroznej_kamienicy.html#ixzz2vtBligwH

Bibliografia Eweliny Strzępek do rozdziałów Architektura secesyjna Warszawy, Architektura secesyjna Łodzi oraz do rozdziału Zakątki Secesji (Wrocław):

 

  1. Leśniakowska Marta, Warszawa jako ośrodek architektury około 1900, z: Sztuka około 1900 w  Europie Środkowej, Centra i prowincje artystyczne, Materiały międzynarodowej konferencji w  dniach 20-24 października 1994, Międzynarodowe Centrum Kultury Artystycznej w Krakowie, Kraków 1997
  2. Miłobędzki Adam, Warszawa około roku 1900: scena architektoniczna i jej aktorzy, z: Sztuka około 1900 w Europie Środkowej, Centra i prowincje artystyczne, Materiały międzynarodowej konferencji w dniach 20-24 października 1994, Międzynarodowe Centrum Kultury Artystycznej w Krakowie, Kraków 1997
  3. Popławska Irena, Architektura Łodzi około 1900, z: Sztuka około 1900, Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki Kraków, grudzień 1967, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1969
  4. Stefański Krzysztof, Łódź około roku 1900- między Berlinem a Wiedniem, z: Sztuka około 1900 w  Europie Środkowej, Centra i prowincje artystyczne, Materiały międzynarodowej konferencji w  dniach 20-24 października 1994, Międzynarodowe Centrum Kultury Artystycznej w Krakowie, Kraków 1997
  5. Strasz Iza, Strasz Piotr , Podróż szlakiem secesji, Secesyjna Łódź, Secesyjna Warszawa, Secesyjny Wrocław [online], [dostęp: 15 marca 2014], strona internetowa: http://www.muzeumsecesji.pl/podroz.html
  6. Szkurłat Anna, Secesja w architekturze Warszawy, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa 1999
  7. Wallis Mieczysław, Secesja, Arkady 1967

 

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s